บางปลาสร้อย ย่านวัฒนธรรมที่ไม่ควรพลาดไปเดินเล่นสักครั้ง

หากเอ่ยถึงจังหวัดชลบุรี หลายคนอาจนึกถึงพัทยา บางแสน เกาะสีชัง เป็นอันดับต้นๆ แต่เบื้องหลังภาพจำของเมืองท่องเที่ยวริมทะเลแห่งนี้ ยังมีพื้นที่ประวัติศาสตร์ที่น่าสนใจหลายแห่ง 

เหมือนอย่างเช่นย่าน เมืองเก่าบางปลาสร้อย ที่ในอดีตคือเมืองท่าการค้าทางทะเลที่รุ่งเรือง โดยมีชาวจีนจำนวนมาก ทั้งแต้จิ๋วและฮกเกี้ยน ต่างอพยพเข้ามาตั้งถิ่นฐานเพื่อประกอบอาชีพค้าขาย ประมง และขนส่งสินค้า จนเกิดเป็นชุมชนที่มีความเข้มแข็งทางเศรษฐกิจและวัฒนธรรม ร่องรอยของการตั้งถิ่นฐานดังกล่าวยังคงปรากฏให้เห็นผ่านศาลเจ้าจีน อาคารพาณิชย์เก่า บ้านเรือนดั้งเดิม และสไตล์รสชาติอาหารที่ผสมผสานวัฒนธรรมจีนเข้ากับวัตถุดิบท้องถิ่นในพื้นที่ได้อย่างลงตัว

ปัจจุบัน บางปลาสร้อย กำลังพัฒนาและแนะนำให้เป็นเส้นทางท่องเที่ยววัฒนธรรมอีกแห่งหนึ่ง ภายใต้คอนเซ็ปต์การท่องเที่ยวเพื่อเรียนรู้เอกลักษณ์ของชุมชน และวัฒนธรรมที่มีอายุนานนับศตวรรษ ดังนั้น การ เที่ยวบางปลาสร้อย ในวันนี้ จึงไม่ใช่เพียงการเดินชมเมืองเก่า แต่เป็นการเดินผ่านเรื่องราวร่วมสมัยที่ยังมีชีวิต

เส้นทางแห่งศรัทธาและประวัติศาสตร์

จุดเริ่มต้นสำคัญของเส้นทางท่องเที่ยวครั้งนี้ เริ่มต้นกันที่ วัดใหญ่อินทาราม พระอารามหลวงเก่าแก่ที่มีประวัติยาวนานตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา โดยวัดแห่งนี้เป็นศูนย์รวมศรัทธาของคนชลบุรีมานานกว่าศตวรรษ ภายในมีสถาปัตยกรรมที่สะท้อนพุทธประวัติด้วยศิลปกรรมไทยดั้งเดิม 

ต่อมา เมื่อชาวจีนเข้ามาตั้งรกราก สิ่งหนึ่งที่เกิดขึ้นควบคู่กับการสร้างบ้านเรือนคือการสร้างศาลเจ้า ในพื้นที่นี้ จึงมีศาลเจ้าจีนกระจายตัวอยู่ในชุมชนหลายแห่ง อาทิ ศาลเจ้าพ่อหลักเมือง สถานที่ศักดิ์สิทธิ์ที่เป็นศูนย์รวมจิตใจและเป็นสัญลักษณ์แห่งความมั่นคงของจังหวัดชลบุรี ในช่วงเทศกาลสำคัญ โดยเฉพาะงานประเพณีของชุมชนชาวไทยเชื้อสายจีน ศาลเจ้าจะเต็มไปด้วยผู้คนที่เดินทางมาสักการะขอพรเรื่องการงาน การค้า และความเป็นสิริมงคลอยู่เสมอ 

นอกจากนี้ ยังมี ศาลเจ้าเซี่ยบ้อเนี้ย หรือ ศาลเจ้าเซี้ยโป๊เนี้ยว ตั้งอยู่ในย่านชุมชนจีนตลาดเก่าหน้าเก๋ง ถนนวชิรปราการ โดยชาวบ้านท้องถิ่นจะเรียกขานศาลเจ้าแห่งนี้ว่า “ศาลเจ้าไม้” ตามวิธีการสร้างศาลเจ้าในสมัยก่อน ปัจจุบัน ศาลเจ้านี้มีอายุกว่าร้อยปี และเป็นที่นับถือศรัทธาของคนในชุมชนเป็นอย่างมาก แม้เคยมีไฟไหม้ตึกแถวที่ขนาบข้างศาลเจ้า แต่ศาลเจ้าแห่งนี้ กลับเป็นพื้นที่เพียงแห่งเดียวที่ไม่เป็นอะไรแม้แต่น้อย 

ทุกๆ ปี คนในชุมชนในย่านบางปลาสร้อย จึงจัดงานฉลองวันพระราชสมภพถวายองค์เจ้าแม่เซี่ยบ้อเนี้ยขึ้นเป็นประจำทุกปี ในช่วงเดือนมกราคม นอกจากเรื่องความศักดิ์สิทธิ์แล้ว ศาลเจ้าแห่งนี้ยังโดดเด่นด้วยการประดับโคมไฟที่คนนิยมมาถวายเพื่อแก้บน หลังจากขอพรไปแล้วสมหวังตามที่ขอ ทั้งในเรื่องของการขอให้ประสบความสำเร็จ อยู่ร่มเย็นเป็นสุข ค้าขายรุ่งเรือง เป็นต้น 

อัตลักษณ์และเรื่องเล่าจากชุมชน

หนึ่งในอาคารที่โดดเด่นที่สุดของการเดิน เที่ยวบางปลาสร้อย คือ บ้านหลวงอำนาจจีนนิกร บ้านของขุนนางเชื้อสายจีนผู้มีบทบาทสำคัญต่อการพัฒนาชุมชนการค้าในชลบุรี ตัวอาคารเป็นเรือนไม้ไทยโบราณอายุกว่า 100 ปี และได้รับรางวัลอนุรักษ์ศิลปสถาปัตยกรรมดีเด่นจากสมาคมสถาปนิกสยามในปี พ.ศ. 2556 ปัจจุบันบ้านยังอยู่ในความดูแลของทายาทตระกูลบุปผเวส และพัฒนาเป็น "พิพิธภัณฑ์มรดกชลบุรี" ที่นี่ไม่ได้เปิดเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงพาณิชย์ แต่ยังมีการต้อนรับคณะดูงาน นักวิชาการ และผู้สนใจประวัติศาสตร์ท้องถิ่นเป็นระยะ ๆ

ถัดไปไม่ไกลนัก มีจุดเช็คอินที่ผสมผสานความเก่าและความใหม่อย่าง House of Glow ที่ออกแบบมาให้เป็นทั้งคาเฟ่ ร้านอาหาร และพื้นที่สร้างสรรค์เข้าไว้ด้วยกัน ด้วยบรรยากาศที่เคารพต่อรากเหง้าของชุมชนโดยรอบ นักท่องเที่ยวที่ผ่านมา จึงสามารถนั่งพัก จิบน้ำเต้าหู้  และใช้เวลาเรียนรู้บรรยากาศของเมืองเก่าในมุมมองใหม่ได้

นอกจากนี้ บางปลาสร้อย ยังเป็นที่ตั้งของสถานที่สำคัญทางราชการ เช่น ศาลากลางจังหวัด ที่ว่าการอำเภอเมืองชลบุรี หอพระพุทธสิหิงค์ และยังมีพื้นที่ติดกับอ่าวไทยฝั่งตะวันตก มีป่าชายเลนที่อุดมสมบูรณ์และมีคนในท้องถิ่นที่ยังคงสานต่อวิถีชีวิตชาวประมงพื้นบ้านและภูมิปัญญาท้องถิ่น เพื่อเล่าเรื่องราวของบางปลาสร้อย และการเติบโตของชุมชนชายทะเลที่มีบทบาทสำคัญต่อการสร้างเมืองชลบุรีในอดีต

ตำนานความอร่อย บางปลาสร้อย 

ขนมไข่ เจ้าเก่าหน้าศาล ใกล้ศาลเจ้าพ่อหลักเมือง หนึ่งในร้านดั้งเดิมที่มีเสน่ห์เฉพาะตัว และอยู่คู่เมืองชลบุรีมาอย่างยาวนาน ตัวขนมไข่ ด้านนอกมีความกรอบเล็กน้อย ส่วนเนื้อสัมผัสเต็มไปด้วยกลิ่นหอมของไข่และความหวานแบบดั้งเดิม มีให้เลือกกินทั้งแบบนุ่มและแบบกรอบ  

เจ๊แอ๊ว ข้าวเหนียวมะม่วง หนึ่งในจุดหมายของนักชิมที่เดินทางมาเยือนเมืองเก่าชลบุรี ความโดดเด่นของร้านอยู่ที่ข้าวเหนียวมูนเม็ดเรียงสวย หอมกลิ่นกะทิสด รสชาติหวานมันกำลังดี

ขนมจีบเจ๊จิ๋ม ตลาดกลางชลบุรี จุดเด่นของขนมจีบเจ๊จิ๋มอยู่ที่เนื้อหมูปรุงรสอย่างพิถีพิถัน และนึ่งสดใหม่ทุกวัน ขนมจีบมีขนาดพอดีคำ รสชาติกลมกล่อม และเข้ากันได้ดีกับซอสพริกสูตรท้องถิ่นที่คนชลบุรีนิยมรับประทานคู่กัน 

หมูสะเต๊ะอพอลโล่ หนึ่งในร้านที่หลายคนยอมต่อคิว การันตีความอร่อยด้วยมิชลินไกด์ เป็นหมูสะเต๊ะสูตรโบราณดั้งเดิมที่เปิดขายมานานกว่า 70 ปี โดดเด่นด้วยเนื้อหมูหมักเข้าเนื้อ ที่ย่างได้หอมกลิ่นเตาถ่าน แต่เนื้อยังคงนุ่ม ชุ่มฉ่ำ นอกจากหมูสะเต๊ะแล้ว อีกหนึ่งเมนูที่ขึ้นชื่อมากก็คือ ฮ่อยจ๊อปู ที่กรอบนอกนุ่มใน เนื้อปูเป็นก้อนอร่อยเต็มคำ 

โรงงานกะปิ โง้วงี่ฮวด สินค้าท้องถิ่นที่มีชื่อเสียง และเป้นกิจการเก่าแก่ที่สะท้อนภูมิปัญญาการแปรรูปอาหารทะเลของคนชลบุรี ปัจจุบันยังคงสืบทอดวิธีการผลิตแบบดั้งเดิม และเป็นอีกแหล่งผลิตกะปิที่ส่งขายไปทั่วประเทศ

เมฆไอศกรีม ร้านขายไอศกรีมเก่าแก่ที่เริ่มต้นจาก ไอศกรีมกะทิสด ที่อากง "ง๊วน แซ่เตียว" ทำขายในเมืองชลบุรีตั้งแต่ปี พ.ศ. 2510 ปัจจุบันเป็นธุรกิจครอบครัวที่สืบทอดมาถึงรุ่นที่ 3 และได้พัฒนาไอศกรีมไทยจากรสกะทิสด มาประยุกต์กับการนำวัตถุดิบไทยๆ ในแต่ละท้องถิ่นมาสร้างรสชาติใหม่ ๆ เช่น ข้าวหลามหนองมน ฝอยทอง อัญชนมะนาว เผือก และผลไม้ไทยต่างๆ เป็นต้น 

ในยุคที่การท่องเที่ยววัฒนธรรมกำลังเป็นที่สนใจ บางปลาสร้อย เป็นจุดหมายปลายทางที่มีคุณค่า และเป็นอีกหนึ่งเส้นทาง walking tour ที่มีความหมาย เหมาะให้นักท่องเที่ยวมาสัมผัสวัฒธรรมชุมชน ได้กินอาหารอร่อย และฟังเรื่องเล่าจากอดีต ดังนั้น ไม่ว่าจะมาเที่ยวถ่ายภาพสถาปัตยกรรมเก่าแก่ หรือลิ้มรสอาหารท้องถิ่น การเดินทางในบางปลาสร้อย ยังมีเสน่ห์ในแง่ของการรักษารากเหง้าและวัฒนธรรมของตนเองเอาไว้ได้อย่างภาคภูมิ